Çocuklarda duygu kartları
Bu paylaşımı, çocuklarla çalışan terapistlere ve çocukların duygularını daha iyi tanımasına eşlik eden ailelere destek olmak için hazırlıyorum. Seanslarda ve ev görüşmelerinde en sık karşılaştığım durumlardan biri şu oluyor: Çocuk bir şeyler hissediyor ama bunu kelimeye dökemiyor. “Bilmiyorum”, “Kötüyüm”, “Garip hissediyorum” gibi ifadeler, aslında tanımlanamayan bir duygunun işareti. Duygu kartları, tam da bu noktada çocuğun eline somut bir dil verir.
Çocuklar için duygular çoğu zaman hızlı, yoğun ve iç içedir. Aynı anda hem kızgın, hem üzgün, hem de hayal kırıklığına uğramış olabilirler. Bu karmaşayı düzenlemenin ilk adımı, duyguyu ayırt edilebilir hale getirmektir. Kart çalışmaları, çocuğun o anki içsel yaşantısına durup bakabilmesine imkân tanır.
Bu etkinliği kullanırken amacım çocuğun “doğru duyguyu” bulması değil; kendine en yakın gelen duyguyla temas edebilmesi. Çünkü bir duygu seçebilen çocuk, o duyguyla ne yapacağına dair de düşünmeye başlar.
Etkinliğin Temel Amacı
“Ne Hissediyorum?” kartları, çocuğun:
- farklı duyguları tanımasını,
- benzer duygular arasındaki farkları ayırt etmesini,
- o an yaşadığı duyguyu isimlendirmesini
destekler.
Duyguyu isimlendirmek, çocuğun kontrol duygusunu artırır. İsmi olan bir duygu, artık belirsiz ve korkutucu değildir.
Kartlar Nasıl Hazırlanır?
Dikey bir kartın alt kısmına her bir duygu yazılır. (örneğin: kaygılı, kızgın, üzgün, şaşkın, mutlu, utanmış, heyecanlı, kıskanç, rahatlamış, sıkılmış, gururlu, kafası karışmış, incinmiş).
Çocuktan, her bir kartın üzerine o duyguyu temsil eden bir resim çizmesi istenir.
Bu resimler “güzel” ya da “doğru” olmak zorunda değildir. Çöp adamlar, renkler, karalamalar… Hepsi çocuğun iç dünyasının bir yansımasıdır. Kartlar tamamlandıktan sonra bir zarfa ya da küçük bir kutuya konur.
Kartlar Nasıl Kullanılır?
Çocuk bir duygu yaşadığında, kartlara bakması teşvik edilir.
“Şu an hangisi sana daha yakın?”
“Bu kartlardan biri seni anlatıyor mu?”
Kart seçme süreci, çocuğun durup düşünmesini sağlar. Bu küçük duraklama, duygunun davranışa dönüşmeden önce fark edilmesine yardımcı olur.
Terapötik çalışmalarda bu kartlar:
- seans başlangıcında duygu check-in’i yapmak,
- zor bir anı konuşmadan önce duyguyu belirlemek,
- regülasyon çalışmalarına geçmeden önce farkındalık sağlamak
amacıyla oldukça işlevseldir.
Neden Bu Kadar Etkili?
Çocuklar duygularını “hissetmekte” zorlanmaz; onları ayırt etmekte zorlanır. Kartlar, bu ayrımı görsel ve dokunsal bir deneyimle destekler.
Ayrıca kartlar, çocuğa şu mesajı verir:
“Duyguların var ve hepsi kabul edilebilir.”
Bu kabul hissi, özellikle duyguları sık sık bastırılan ya da “abartıyorsun” denilen çocuklar için oldukça onarıcıdır.
Yetişkinler İçin Küçük Bir Hatırlatma
Çocuk bir kart seçtiğinde, onu düzeltmek yerine merak etmek çok daha etkilidir.
“Gerçekten buna mı üzülüyorsun?” yerine
“Bu kart sana neyi hatırlattı?”
demek, çocuğun iç dünyasını açar.
Ben bu kartları, çocukların duygularını bastırmadan, acele etmeden ve yargılanmadan tanıyabilmeleri için kullanıyorum. Çünkü bir çocuk ne hissettiğini fark ettiğinde, duygular artık onu yönetmez; o duygularla ilişki kurmaya başlar.